Als stresscoach houd ik erg van inspirerende citaten. Ik kan het gebruiken om iets duidelijk te maken bij een coachee. Zelf heeft mij ook erg geholpen tijdens mijn herstel vanuit mijn burn-out.
Vaak zijn het van die oneliners en kunnen heel krachtig binnenkomen.

Zo ook het citaat van Damiaan Denys “De onverwachte wegen zijn vaak de mooiste”.
Voor mij betekent dat ik mij niet moet blindstaren op de toekomst, dat ik niet alles kan weten wat er gebeurt en de dingen soms gewoon moet laten gebeuren. En mij geeft het veel rust.


Eigenlijk onzinnig
Echter sinds autisme in mijn leven is gekomen kijk ik ook met andere ogen naar dit soort citaten. Ik bekijk het nu ook door de ogen van iemand die op het autisme spectrum stoornis (ASS) zit. Voor hen geeft het namelijk geen rust, maar onrust.

Want wat was het ook alweer wat belangrijk is bij ASS: rust en stabiliteit. Dan moet je niet ergens gaan lopen waarvan je niet weet waar je naar toe gaat. Niet onverwacht van route veranderen. En dan moet je zeker niet verwachten dat wanneer dat gebeurt, die mensen het mooi vinden…

Wanneer je zo naar citaten, spreuken en gezegden kijkt dan zijn een hoop dingen onzinnig, of eigenlijk super grappig. De ASSer kan namelijk taal heel letterlijk nemen. Dus wanneer je bijvoorbeeld tegen hem zegt: “Je weet nooit hoe een koe een haas vangt” dan kan het zijn dat die persoon een heel duidelijk beeld van een koe heeft die achter een haas aanloopt. Maar het gezegde zelf is heel verwarrend voor hem, want wat gebeurt er zodra die koe de haas heeft gevangen.


Context
Dit heeft onder andere te maken met de centrale coherentie van een persoon. Wanneer dit volledig aanwezig is dan heeft een persoon het vermogen om informatie globaal en vanuit de context te verwerken. Zij kunnen informatie combineren en er betekenis aangeven*.

Bij de ASS is het echter zo dat dit vermogen er niet of een heel stuk minder is. Zij richten zich op losse details, de onderdelen van de informatie. De link wordt vaak minder snel gelegd.

Daarnaast heeft het te maken met sociaal-emotionele wederkerigheid: het vermogen om je in de ander in te kunnen leven en de ander aan te voelen. Dan gaat het onder ander om wat de andere zegt en of dat begrepen wordt. Is het duidelijk wat er verwacht wordt. De ASS heeft daar vaak moeite mee. We zien dat doordat taal letterlijk wordt genomen**. Nou, zal dit voornamelijk bij kinderen met ASS zijn, want als volwassene leer je wat bepaalde gezegden en uitdrukkingen betekenen. Maar toch kan ik mij zo voorstellen dat sommige ASS er moeite mee hebben


Nog zo’n citaat
Ik heb nog zo’n citaat die ik veel gebruik in mijn coaching. Deze komt van Albert Einstein en gaat als volgt: “Als je doet zoals je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg.”

Nou, zegt mijn man dan, wat is daar verkeerd aan? Het is toch goed om altijd hetzelfde resultaat te behalen. Dan doe je je werk toch goed. Ja, hij zeker. Want wanneer iemand met ASS een handeling goed heeft aangeleerd, duidelijk is welk resultaat gewenst is, dan zal hij elke keer hetzelfde resultaat opleveren. Dat wil je toch!?

Zeker, maar wanneer het gaat om bijvoorbeeld negatieve gedachten die je hebt die er voor zorgen dat je gestrest raakt, dan is het niet handig om die elke keer weer te hebben. Dan is het wellicht handig om eens te kijken of je die gedachten van negatief naar positief kan omzetten. Of wanneer je altijd op een bepaalde manier communiceert met je partner of collega en er ontstaat dan altijd onrust. Het lijkt alsof jullie elkaar niet goed begrijpen. Dan is het handig om eens te kijken naar wat er gebeurt en wat je anders kunt doen om te zorgen dat de communicatie wel soepel verloopt.

Conclusie
Mijn conclusie is dat vele citaten en eventueel spreuken en gezegden zeker wel gebruikt kunnen worden in een gesprek met de ASS. Het is alleen wel handig om zo nu en dan wat toelichting te geven zodat het gesprek duidelijk blijft voor iedereen.

[Eigen foto]
De onverwachte wegen zijn vaak de mooiste, behalve voor de persoon met autisme
 
[Eigen foto]
Nou vooruit ik heb er nog een: “Life is all about not knowing and then doing something anyway” van  Mark Manson. Net zoals die onverwachte wegen wordt de ASS redelijk onrustig van dit citaat. Hoezo, niets weten, hoe kun je dan überhaupt wat doen? Je hebt informatie, details nodig om iets te kunnen doen. Dit zal de gedachte van de ASSer kunnen zijn wanneer hij het citaat ziet. Voor mij betekent het dat je in het leven niet alles hoeft te weten om iets te kunnen doen. Probeer het, onderzoek en leer al doende.

Wat is jouw favoriete citaat? En hoe zou de ASSer deze interpreteren?
Ik ben heel benieuwd, ik hoor het graag. Laat gerust een bericht achter.

---

*Autismespectrum Stoornis bij volwassenen, Annelies Spek, vijfde druk, 2018, Hogrefe, hfst 5, blz 53,
** Autismespectrum Stoornis bij volwassenen, Annelies Spek, vijfde druk, 2018, Hogrefe, Annelies Spek, hfst 8, blz 105



Met warme groet,

Astrid















_____________________

> Eerdere blogs